GEBELİKTEN KORUNMA

AİLE PLANLAMASI NEDİR?

İstediğiniz zaman, istediğiniz sayıda çocuk sahibi olmanıza yardımcı olan yöntemlerdir. Amaç kadının yumurtası ile erkeğin sperminin buluşmasını engelleyerek gebelik oluşmasını engellemektir. Anne ve çocuk sağlığını korumaya yardımcı olur. Her yöntem kişiye özeldir. Gebelikten korunma her iki çiftinde sorumluluğundadır.

Kadının Kullanabileceği Yöntemler

  • Gebeliği önleyici haplar
  • Rahim İçi Araç (RİA-Spiral)
  • Gebeliği Önleyici İğneler
  • Deri Altı Çubuğu
  • Vajinal Halka
  • Kadın Kondomu
  • Spermisitler – Vajinal Fitiller
  • Tüplerin Bağlanması

Erkeklerin Kullanabileceği Yöntemler

  • Erkek Kondomu (Prezervatif)
  • Tohum Kanallarının Bağlanması (Vazektomi)

*** Ertesi gün hapı sürekli olarak uygulanabilecek bir yöntem değildir. Kürtaj bir korunma yöntemi değildir. Vajinayı su veya çeşitli maddelerle yıkama bir korunma yöntemi değildir.

Geleneksel Yöntemler

  • Geri Çekme (boşalma öncesi penisten gelen sıvılarda da gebeliğe neden olacak miktarda sperm bulunduğundan boşalmadan önce erkeğin penisini vajinadan çekmesi gebelik oluşmasına engel olmayabilir. Gebelik riski yüksektir.
  • Emzirme ( Emzirme sadece bebek anne sütü ile besleniyor ise ve ek hiç bir gıda verilmiyor ise, anne sık aralarla günde en az 6-10 kez emziriyor ise, anne adet görmüyor ise gebelikten korur. Bu üç koşuldan birinin sağlanmaması durumunda gebelikten korumaz.)

DOĞUM KONTROL HAPLARI

Gebeliği önlemek için her gün 1 adet içilen haplardır. İçinde östrojen – progesteron hormonları bulunur.

OLUMLU YÖNLERİ:

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adeti düzenler, adet ağrılarını azaltmaya yardımcıdır, kanama miktarını
  • azaltır.
  • Rahim ve yumurtalık kanserlerine karşı koruyucu etki sağlar.
  • Bırakıldığında hemen gebe kalınabilir.
  • Kısırlık yapmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Hap her gün aynı saatte unutulmadan alınmalıdır.
  • Başka ilaçlarla etkileşebilir. Bu nedenle başka bir nedenle hekime gidildiğinde doğum kontrol hapı kullanıldığı söylenmelidir.
  • 35 yaşından büyük, günde 20’den fazla sigara içen kadınlar kullanmamalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Rahim İçi Araç

( RİA-Spiral )

Bakır ve hormon içeren çeşitleri bulunan T şeklinde, rahim içine yerleştirilen küçük bir araçtır. Döllenme ve yumurtanın yerleşmesini engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • %99 etkilidir ve anında koruma başlar,
  • Uzun süreli kullanılır (genellikle 10 yıl)
  • Kısırlığa neden olmaz, çıkarılır çıkarılmaz gebe kalınabilir.
  • Gebelik olmadığından emin olunan herhangi bir zamanda yapılabilir ancak genellikle adet dönemi tercih edilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Uygulama eğitimli sağlık personeli tarafından yapılır.
  • Adet süresini ve miktarını arttırabilir,
  • Uygulama sonrası 1. ay 3. ay ve sonra her yıl kontrole gidilir.Düzenli olarak yerinden oynayıp oynamadığı kadın tarafından kontrol edilmelidir. (Vajendeki ince ipler ilişki sırasında veya gündelik zamanda rahatsızlık vermez)
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

1 veya 3 aylık İğneler

İçinde kadınlık hormonları bulunan iğneler, aylık ve 3 aylık olmak üzere 2 çeşittir. Yumurtamın olgunlaşıp atılmasını ve yerleşmesini önler.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adet sancısı ve kanama miktarını azaltır.
  • Rahim ve yumurtalık kanserinden korur,
  • Bırakıldığında bir süre sonra gebe kalınabilir. Kısırlığa neden olmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • İlk aylar lekelenme olabilir,
  • İlk iğne adetin 5. gününde yapılırsa hemen koruma sağlar.
  • İğneler aksatılmamalıdır.
  • Adet düzensizliğine geçici olarak neden olabilir.
  • Başka bir nedenle hekime başvurulur ise mutlaka iğne kullanıldığı söylenmelidir.
  • Sağlık personeli tarafından uygulanır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Deri Altı Çubuklar

ince- yumuşak- deri altına yerleştirilin küçük çubuklardır ve içerisinde progesteron hormonu bulunur. Bu hormon yumurtanın olgunlaşıp atılmasını ve yerleşmesini önler.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adetin ilk 5 günü içinde ve doğumdan 40 gün sonra uygulanabilir.
  • Etkisi yerleştirildikten birkaç saat sonra başlar ve 3 yıl devam eder.
  • Görünmez ancak elle hissedilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Sağlık personeli tarafından lokal anestezi ile yerleştirilir.
  • Çıkarıldıktan sonra gebelik 1 yıla kadar oluşmayabilir.
  • Başka bir nedenle hekime gidildiğinde deri altı çubuk kullanıldığı söylenmelidir.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Vajinal Halka

Vajinaya yerleştirilen ve hormon içeren(progesteron ve östrojen) ince, yuvarlak, esnek bir gebelikten korunma halkasıdır. Yumurtanın olgunlaşıp atılması ve yerleşmesine engel olur.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Kişi kendi uygulayabilir.
  • 3 hafta vajen içinde kalır, adetin 5.günü yerleştirilip 21. günü çıkarılır. Yenisi 7 gün sonra takılır.
  • Çıkarıldıktan sonra2-3 gün içinde adet başlar.
  • Ağrısızdır.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Belirtilenden daha uzun süre vajen içinde bırakılmamalıdır.
  • Lekelenme veya ara kanama olabilir.
  • Yanlışlıkla çıkar ise derhal ılık su ile yıkanıp geri takılmalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.
  • 35 yaş üstü 20 den fazla sigara kullanan kadınlar kullanmamalıdır.

Kadın Kondomu

İlişki öncesi vajinaya yerleştirilen ince silikon kılıftır. Sperm geçişini engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adet düzensizliği veya ağrıya neden olmaz. kana miktarını değiştirmez,
  • İlaçlar ile etkileşmez.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur (doğru kullanıldığında)
  • Spermimisit fitiller ile kullanılabilir.
  • Kadın kondomu ilişkiden saatlerce önce takılabildiğinden cinsel ilişkiyi kesintiye uğratmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Kullanıldıktan sonra çöpe atılmalıdır.
  • Cinsel temas başlamadan takılmalıdır.
  • İlişki başladıktan sonra takılır ise cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyuculuğu olmaz.
  • İlk zamanlarda kadın takmakta zorlanabilir.

Spermisitler

Vajinaya yerleştirilen film tablet, köpük, krem, jel, sünger veya fitillerdir. Spermleri etkisiz hale getirir.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %71-%82 arasında etkilidir.
  • Kayganlık sağlar.
  • Kondom ile birlikte kullanıma uygundur.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Tek başına cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı tam koruma sağlamaz. Kondom ile kullanılırsa tam koruma sağlar.
  • Her ilişkide 1 tane kullanılır.
  • Eller kullanım öncesi yıkanmalı, ilişkiden 15 dk önce kullanılmalıdır.
  • Etkisi 15 dk da başlayıp 1 saat sürer.

Erkek Kondomu

Prezervatif cinsel ilişki öncesi erkeğin sertleşmiş penisine takılan lateks ,ince, esnek kılıftır. Spermlerin rahme ulaşmasını engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %97 etkilidir.
  • Doğru kullanıldığında cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur.
  • Yan etkisi yoktur.
  • Reçetesiz alınır.
  • Muayene gerektirmez.
  • Rahim ağzı kanserine karşı koruyucudur.
  • Spermisitlerle kullanılabilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Her kullanımdan sonra kontrol edilmeli (yırtılmaya yönelik) ve atılmalıdır.
  • Yırtılırsa derhal hekime başvurulmalı ve acil korunma yöntemine başvurulması gerekir.
  • Cinsel ilişki başlamadan önce yani cinsel temas olmadan, sertleşmiş penise takılmalıdır.

Tüplerin ve Tohum Kanallarının Bağlanması

Kadında yumurtayı taşıyan tüplerin, erkeklerin tohum kanallarının basit bir operasyon ile bağlanmasıdır. Geri dönüşü zor olduğundan kalıcı korunma yöntemi olarak kabul edilir. Bu nedenle çok iyi karar verilmelidir. %99-100 oranda koruma sağlayan bu işlem ömür boyu koruma sağlar. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı korumaz, etkisi hemen başlar, cinsel hayatı etkilemez.

15-30 dk süren işlem sonrası hastaneye yatış gerekmez. genel veya lokal anestezi ile yapılır ve bu nedenle genellikle ağrısızdır. Erkeklerde işlem yapıldıktan sonra yaklaşık 20 boşalma süresince ek bir yöntemle korunmalıdır. Kişi hemen işine veya eve dönebilir. Şiddetli ağrı, kızarıklık, hassasiyet durumlarında hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ertesi Gün Hapı kullanımı

Ertesi gün hapı düzenli korunma sağlayan bir yöntem değildir. Sürekli kullanımda giderek koruyuculuğu azalır. Korunmasız cinsel ilişkiden en fazla 120 saat tercihen 72 saat içinde alınmalıdır. Prezervatifin yırtılması gibi istenmeyen durumlarda başvurulan bir yöntemdir. Hormon içeren tek kullanımlık haptır. Karın ağrısı, dış gebelik veya adet düzensizliğine neden olma ihtimali vardır. Kadınlar kullanır.

***Korunma yöntemi tercih edilirken kişinin sağlık durumu, gebelik planlama durumu, yaşam stili, çalışma koşulları, partneri ile ilişkisi gibi bir çok faktör göz önünde bulundurulur. Erkek veya kadın her bireye uygun bir korunma yöntemi mutlaka vardır! Lütfen bilgi almaktan çekinmeyin …

DOĞUM SONRASI CİNSEL YAŞAM

Lohusalık döneminde;

  • Hormonal değişiklikler,
  • Uyku sorunları,
  • Yorgunluk,
  • Emzirme,
  • Ruhsal durum,
  • Annelik rolüne uyum cinsel istekte azalmaya ve uyarılma sorunlarına neden olabilir.

Doğum sonrası 4-6 hafta kadın bedeninin iyileşme sürecidir. kanamalar tamamıyla bitmeden ilişkiye girmek sağlık sorunlarının oluşmasına neden olabilir. Doğumun ardından akıntılar bitmiş, kanamalar kesilmiş ve artık ağrı hissedilmiyorsa cinsel ilişkinin bir sakıncası yoktur. Şunu unutmamak gerekir ki doğumdan 6 hafta sonra yumurtalık fonksiyonları geri döner ve gebelikten korunulmaz ise gebelik oluşabilir.

Cinsel ilişki öncesi kadın doğum uzmanınıza muayene olmak oldukça önemlidir. Ayrıca erkeklerde bu süreçte adaptasyon sorunları ve duygusal bocalamalar yaşayabilir. Erkeklerde bu durumda en sık yaşanan tepkiler uyarılma ve boşalma sorunlarıdır. Bu sorunlar zamanla kendiliğinden geçebileceği gibi bazen profesyonel yardıma almak gerekebilir.

  • Cinsellikle ilgili duygu ve düşüncelerinizi eşiniz ile karşılıklı olarak konuşmak,
  • Beden algınızla ilgili duygu ve düşüncelerinizi paylaşmak,
  • Gerektiğinde hekiminiz ile kaygı ve düşüncelerinizi paylaşmak ve sorun ve sorularınızı rahatça sorabilmek, cinsel yaşam öncesi danışmanlık almak oldukça faydalıdır.
  • Hormonal değişiklikler vajinal kuruluğa neden olabilir. Bu durumda hekiminiz size en uygun çözümleri sunacaktır.
  • Cinsel birleşme öncesi sütün boşaltılması, ilişki sırasında en rahat pozisyonun belirlenmesi, ağrı durumunda ısrarcı olmamak ve hijyen kurallarına uymak çok önemlidir.

EMZİREN ANNELER İÇİN UYGUN KORUNMA YÖNTEMLERİ

  • RİA, Rahim içi araç,
  • Üç aylık iğneler,
  • Deri altı implantlar,
  • Erkek prezervatifi,
  • Tüplerin bağlanması ve
  • Erkeklerde tohum kanallarının bağlanması etkin korunma yöntemlerindendir.

***Prezervatif kullanımı vajinal enfeksiyonlara karşı koruyucudur.

EMZİRME GEBELİKTEN KORUR MU?

Emzirme ilk 6 ay anneyi gebelikten koruyabilir. Ancak gebelik te oluşabilir. Anne adet görmese bile bu durum söz konusu olabilir. Bu nedenle lohusalık döneminde ek bir korunma yöntemi şarttır. Bebeğini günde 6-10 kez ve en az 15 dk emziren ve bebeğine anne sütü dışında hiç bir ek gıda vermeyen, adet görmeyen anneler gebelikten korunabilir. Yine de tedbiri elden bırakmamak en iyisidir.

***Doğumdan bir yıl sonra, cinsel yaşam da sorunlar devam ediyorsa cinsel tedavi uzmanından yardım alınması önerilir.

KEGEL / PELVİK TABAN EGZERSİZLERİ

KEGEL EGZERSİZİ NEDİR ?

Kegel egzersizleri, hem kadınların hem de erkeklerin pelvik taban kaslarını güçlendirmek amacı ile yapılan egzersizlerdir.

  • İdrar kaçırma ve mesane sarkmasını önler ve hafif vakalarda tedavi sağlar.
  • Rahim sarkması ve bağırsak sarkmasını önler,
  • Cinsel isteksizliğin azalması ve cinsel doyumun artmasını sağlar.
  • Vajinismus tedavisine yardımcı olur.
  • Doğum sürecini kolaylaştırır.
  • Doğum sonrası dönemin daha rahat atlatılmasına yardımcı olur,
  • Erkeklerde prostat ve erken boşalma gibi sorunların önüne geçilmesine yardımcı olur.
  • Menopoz etkilerinin azaltılmasında etkilidir.

“Kegel egzersizleri kadın ve erkek tüm erişkinlerde uygulanabilir. Doğru şekilde ve düzenli yapıldığında oldukça etkilidir. “

KEGEL EGZERSİZİNE BAŞLAMADAN ÖNCE;

  • pelvik taban kaslarınızı bulmanız gerekir.
  • Bunun için idrarınızı yaparken birkaç defa idrarınızı tutmayı deneyebilirsiniz.
  • İdrarınızı tuttuğunuz kaslar pelvik kaslarınızdır.
  • Bu işlemi sadece haftada 1 defa uygulayın. İdrar akışını sıkça durdurup başlatmak idrar yollarında birtakım problemlere neden olabilir.

UYGULAMA

  • Uygulama öncesi idrarınızı yapın, mesane boş olsun.
  • Rahat giysiler giyin.
  • Bacaklarınızı hafif açarak, uyluk ve dizleri desteklenmiş olarak yatın veya oturun.
  • Yatarak uygulayacaksanız başınızın altına ince bir yastık koyun.
  • Sanki idrar veya gaz geçişini durduruyormuşçasına kaslarınızı kasın.
  • Kalça, bacak ve karın kaslarınızı mümkün olduğunca KASMAYIN.
  • Uygulama sırasında derin nefes alıp verin, nefesinizi yavaş verin, vücudunuzun gevşemesine, pelvik kaslarının kasılmasına konsantre olun.

GEBELİK & EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI (Haziran 2021 )

ÇİN AŞISI SINOVAC HAKKINDA ÖNEMLİ NOKTALAR

  • Aşılar 2-4 hafta içinde toplam 2 doz şeklinde yapılmalı,
  • Önce Çin aşısı yapıldıysa, ikincisi de Çin aşısı olmalı (yeni çalışma sonuçları gelene kadar),
  • Aşının ilk dozundan sonra anaflaksi ortaya çıktıysa ikinci doz yapılmamalı,
  • 18 yaş altı ve 60 yaş üstü yeterli çalışma yok, ancak aşı karşıtı bir durum da yok,
  • Başka hastalık önlemi için aşı yapılacaksa arada en az 14 gün olmalı.

GEBELİK DÖNEMİNDE ÇİN AŞISI SINOVAC YAPTIRMAK ZARARLI MI?

Sevgili kadınlar, hamilelikte covid 19 geçirmek hamile olmayanlara göre daha riskli bulunmuştur. Hamilelikte geçirenlerde preterm doğum ve yeni doğan yoğun bakım ihtiyacı artmaktadır. Hamile bir kadında obezite diyabet ve yüksek tansiyon varsa covid 19 acısından ciddi risk taşımaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 1 haziranda sinovac aşısını acil durum ve salgın için onayladı. Hamilelikte kullanımı ile ilgili yeterli çalışma bulunmamakla birlikte, hayvan deneylerinde yavru gelişimi üzerinde ve hamile canlıda zararlı etki bulunmamıştır. DSÖ aşılanmanın faydaları covid 19 un olası risklerinden daha fazla olduğu için hamile kadınlarda sinovac kullanılmasını önermektedir. DSÖ aşılama öncesi gebelik testi veya gebeliğin ertelenmesini veya gebeliğin sonlandırılmasını önermemektedir.

EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI ÖNERİLİYOR MU?

Gelelim emzirmeye: Öncelikle ülkemizde uygulanmış ve uygulanmakta olan Sinovac canlı virüs aşısı olmadığı için emzirilen çocuk için klinik bir risk oluşturma olasılığı düşüktür. Yani Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) emziren kadınlarda da sinovac kullanılmasını önermektedir. Geliştirilen diğer aşılardan BioNTech ( haberci RNA ), Sputnik (insan ve primat adenovirüs vektörleri) canlı aşılar değildir.DSÖ aşılama sonrası emzirmenin kesilmesini önermemektedir . Yapılan araştırmalara göre mRNA aşılarından sonra bazı kadınlar süt üretiminde geçici bir azalma olduğunu bildirdi. Ayrıca bazı bebeklerde nadiren, gerginlik ve uyku sorunları görüldü.

Araştırmanın tamamı için;

KAYNAK: National Library of Medicine NCBI / Mayıs 17, 2021 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565969/#_NBK565969_pubdet_

COVİD-19 AŞISI SONRASI ANTİKOR TESTİ NEDİR?  NE ZAMAN YAPILIR?

Vücudumuz doğal veya kazanılmış olmak üzere iki farklı yol ile mikroorganizmalarla savaşmak için antikor oluşturur. Covid-19 hastalığını geçirmek veya Covid-19 aşısı olmak antikor oluşumu sağlar. Antikorlar belirli bir düzeye ulaştığında bizi hastalıklardan korur veya hastalığı daha hafif şiddette geçirmemizi sağlar. Covid-19 hastalığı veya aşıları için de geliştirilmiş antikor testleri mevcuttur. Kan örneği ile yapılan bu testler aşının ikinci dozu sonrası 15. günden itibaren bakılabilir. Antikor testi ile daha önce covid-19 hastalığını geçirip geçirmediğinizi veya aşının sizde antikor oluşturup oluşturmadığını öğrenebilirsiniz.

Antikor seviyesi yüksekse bile korunmaya devam edilmesi gerektiğini lütfen unutmayın ve önlemleri bırakmayın.

GEBELER DİĞER AŞILARINI NE ZAMAN YAPTIRABİLECEK? COVİD-19 AŞISI SONRASI VEYA ÖNCESİ DİĞER AŞILAR İLE NE KADAR ZAMAN BIRAKILMALI?

Bilindiği üzere sağlıklı bir gebelik dönemi için siz anne adaylarının yaptırması gereken aşılar vardır. Bu aşılar, hastalıklara karşı bağışıklık kazanmanıza ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirmenize yardımcı olur. Hamilelikte canlılığı azaltılmış virüs aşıları ve virüs içermeyen aşılar yapılabilir. Covid-19 aşısı olan veya olacak olan gebelerin, mevsimsel influenza, pnömokok, meningokok ve diğer inaktif rutin aşıları ile inaktif coronavirüs aşısı arasında en az 2 hafta olmalıdır.

Balıkesir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Lütfiye Tomak

Balıkesir Jinekoloji, Balıkesir kadın doğum, Balıkesir Kadın Hastalıkları, Balıkesir gebelik, Balıkesir Doğum doktoru

PCOS Polikistik Over Sendromu

Polikistik ( çok sayıda kist ) yumurtalık sendromu ergenlikte en sık rastladığımız hormonal bozukluklardan biridir. Bu görüntüyü ultrasonda görürüz. Hiperandrojenemi (erkeklik hormonu yükseliği) ve oligo-anovulasyon ( yumurtlama yokluğu veya azlığı) ile tanı konulur.
Erken tanı konulması hastalığın iyi yönetilmesi için önemlidir.
PCOS un yarattığı değişiklikler kalp ve damarlar , hormonlar, üreme ve metabolizma sistemleri üzerine etkilidir. Erken tanı ile bu sistemleri koruyabiliriz.
Ergenlikte tedavinin en temel adımı; yaşam tarzı düzenlenmesi ve psikolojik danışmanlık verilmesidir.
Ergenliğin başında mens düzensizliği normaldir. PCOS u erken tanımak için belli aralıklarla değerlendirilmelidir.

PCOS hangi ergenlerde olur ?

Hastalık hem genetik hem de cevresel etkenlerle olabilir .
Genetik geçişlidir. Çoğu hastanın kız kardeşlerinde vardır. Ayrıca bu ailelerde beraberinde diyabet öyküsü ve obezite de olabilir.
Obezite insulin direncine ve hiperinsulinemiye yol açar.
Gene anne karnında iken gelişme geriliği olan bebeklerin ergenlikte PCOS olma olasılıkları yüksektir. Özellikle bebeklikte ve çocuklukta hızlı kilo alırlarsa.

PCOS un hayat boyu etkileri nelerdir ?
PCOS u olan ergenler erken dönemde tanı konulup tedavi edilemezse bir cok sistem etkilenir.
Kalp ve damarlar etkilenerek : Hipertansiyon
Koroner arter hastalığı
Hiperlipidemi
Uyku apne sendromu ( uykuda nefesin durması) görülebilir.
Endokrin ( hormonal ) sistem etkilenerek :
Tip2 diyabet
Karaciger yağlanması
Metabolik sendrom gelisebilir .
Üreme sisteminde :
Kısırlık
Gebelikte diyabet
Gebelik zehirlenmesi
Tekrarlayan düşük
Rahim kanseri ola ihtimalleri artar.
Psikososyal bozukluklar :
Beden imgesi bozukluğu
Depresyon
Anksiyete
Intihar eğilimi
Yeme bozuklukları
Zayıf benlik algısı … gibi görülebilir.

Hangi Kadınlara Kemik Yoğunluğu Ölçümü Yapılmalıdır?

  • Aşırı alkol ve sigara kullananlara ve kötü beslenen kadınlara,
  • Kalça kırığı olan ya da ailesel bir kemik erimesi öyküsü olan kadınlara,
  • Tip 1 insülin bağımlı şeker hastalarına,
  • İdrarda aşırı kollajen atılması gösteren ve hızlı kemik içeriği değişimine uğrayanlara,
  • Omurgalarında kırık olan ya da osteoporozun diğer bulgularını taşıyanlara,
  • Menopoz öncesi dönemde osteoporoz açısından risk taşıyan kadınlara,
  • Rahim ve yumurtalıklar alınarak menopoza giren kadınlara,
  • Menopozdan sonra kemik erimesi ve kırık riski taşıyan kadınlara,
  • Zayıf ve uzun boylu kadınlara menopoz sonrasında,
  • 160 cm den kısa boy ve 50 kg. dan düşük ağırlık olan kadınlara,
  • Yılda 2,5 cm. den fazla boy kısalması olanlara,
  • 65 yaştan büyük olanlara,
  • Kalsiyumdan fakir beslenenlere,
  • Yetişkin yaşta küçük travmalarla kırığı olan kadınlara,
  • Röntgen filminde kemik yoğunluğunda azalma görülenlere,
  • Östrojen tedavisi alamayanlara ( herhangi bir kontrendikasyon nedeniyle ),
  • 1 aydan uzun süren hareketsiz kalmak zorunda olanlara( ameliyat, hastalık, alçı… vb nedenlerle ),
  • Heparin, Antiasit, Kortikosteroidler , Dilantin, Barbituratlar ve Tiroid Hormonu gibi ilaçları 6 ayda uzun süre kullananlara yapılmalıdır.

Hangi Kadınlara Kemik Yoğunluğu Ölçümü Yapılamaz?

  • İnceleme tarihinden 2 – 6 gün önce ağız veya damar içi yolla kontrast madde kullanmış olanlara,
  • Hareketsiz yatamayanlara ( inceleme sırasında sabit duramayacağı için ),
  • İleri derecede omurga deformasyonu olanlara pozisyon verilemeyeceği için ölçüm yapılamaz.

Menopoz Döneminde Kontroller

Menopoz kadınlar için önemli bir geçiş dönemi olmakla birlikte hayatın üçte birlik kısmını etkiler. Kelime anlamı olarak adet görmenin bitmesi anlamına gelir. Buna göre menopoz, yumurtalıkların aktifliğini kaybetmesi sonucunda östrojen hormonun azalması ve adet görmenin bitmesi olarak tanımlanabilir.

SAĞLIKLI BİR MENOPOZ DÖNEMİ İÇİN;

Mamografi: 2 yılda 1 yapılır. ( Daha sık yapmak için bir neden yoksa.)

Meme ultrason : Yılda 1 yapılabilir. ( gerekiyorsa daha sık önerilebilir)

Vajinal muayene ve ultrason :

Başlangıçta her yıl mutlaka önerilmekte . Sonrasın da kişisel özelliklerle kontrol sıklığı düzenlenebilir.

Pap smear: Problem yoksa 3 yılda bir yeterli. ( sorun varsa tekrarlanabilir )

HPV testi: 5 yılda bir 65 yaşına kadar önerilmekte.

Kemik Dansitometre : 2_3 yılda bir önerilmekte. Risk faktörü varsa daha sık yapılmalıdır.

4 Boyutlu Ultrason

Ultrason gebelik muayenesinin en önemli bölümüdür. Fetüsü, amnion sıvısını, plasentayi ve rahimin ( uterus ) ve rahim ağzının özelliklerini değerlendirmek için kullanırız. Bir cok doğumsal anomali ( sakatlık ) ultrason incelemesi ile teşhis edilebilir .

4 BOYUTLU ULTRASON diğer 2 boyutlu ultrasonlara göre bazı avantajlar sağlar.

  • Sadece fotoğrafik değildir.
  • Daha dinamik hareketli bir görüntü sağlar.
  • Anne ve baba bebeği daha iyi izleyebilir. Bağ kurmaları kolaylaşır. Yüzey dokuları iyi görüntülenir.
  • Yarık damak dudak, yüz deformiteleri ve el ve ayak anomalileri daha iyi değerlendirilir.
  • Aynı cihazda 2, 3 ,4 boyut ve dopler özelliği olduğundan ; iç organlar ve kalp daha iyi değerlendirilebilir.

4 BOYUTLU ultrasonun fetus için zararı yoktur. Anne içinde güvenli bir inceleme yoludur. X ışını kullanılmaz. Ses dalgaları ile çalışır.

Başka bir tetkik yapılmayacaksa bu muayene için aç olunması gerekmemektedir.

İlk 3 ayda yapılan 4 boyutlu ultrason için mesanenizin orta derecede dolu olması (idrara sıkışık olmak) gerekir.

Son 3 aydaki ultrasonda da hazırlık gerekmez.

Menopoz ve menopoz sonrası 30 yıl

Kadınlar 45_55 yaş arasında adetten kesilirler . Ülkemiz için bu ortalama 47_48 yaş civarıdır. İnsan ömrünün uzadığını düşünürsek kadınlar menopoz sonrası bir 30 yıl daha yaşayacaklar.

Östrojen ve progesteron kadınlara özgü hormonlardır. Östrojen kadınları kemik erimesi, kalp krizi, damarsal tıkayıcı hastalıklara karşı korur. Kemik kırıkları ileri yaşlarda hayat kalitesini düşüren önemli bir sağlık sorunudur . Yine damar hastalıkları, kalp krizi ve inme ileri yaşlarda kadın hayatını kısaltan veya bakıma muhtaç hale getiren hastalıklardır.

Östrojen genital organların cinsel olarak aktif olmasına yardımcı olur. Kadınsı vücut yapısının ve ten dokusunun korunmasını sağlar. Progesteron ile döngüsel olarak üretilir ve tüm bu fonksiyonları dengeler. Menopoz ile bu hormonların üretimi durunca yaptıkları faydalı işler bozulur.

Menopoz sonrası yaşanacak 30 yılı sağlıklı, zinde ve aktif geçirmek için;

  • Düzenli egzersiz yapılmalı,
  • Haftada en az üç gün yarımşar saat açık havada zaman geçirilmeli,
  • D vitamini düzeyine bakılarak eksik ise kullanılmalı,
  • Kalsiyum içeren gıdalar tüketilmeli,
  • Beslenme alışkanlığı gözden geçirilip destek vitamin ve mineraller takviye alınmalı,
  • Sigara kesinlikle içmemeli,
  • Alkol kullanılmamalı,
  • Meme muayenesi ve incelemeleri yaptırılmalı,
  • Her yıl düzenli jinekolojik muayene olunmalı , gerekli sıklıkta pap smear ve HPV bakılmalı,
  • Kemik mineral yoğunluğu incelenmeli ve gerekirse destek ilaçlar kullanılmalı,
  • Hepsinin yanında kullanabileceğiniz size uygun östrojen ve progesteron preparatları varsa kullanılmalı. Çünkü tüm bu faydalar için gerekli. Özellikle biyoeşdeğer olanlar tercih edilmeli. Cilt üzerine uygulananlar avantajlı olabilir. Bütün bunlara jinekolog ile konuşarak değerlendirerek karar verilmeli.

OSTEOPOROZ

Osteoporoz (kemik erimesi) her yaş ve cinsiyette görülmekte ve her 3 kadından birini etkilemektedir. Kemik kalitesinde bozulma ve dolayısı ile kemiklerde kırılganlığa neden olan osteoporoz;

Boyda kısalma( gençlik boyuna göre 3cm den fazla),

Kamburluk ve duruş bozuklukları,

Yaygın ağrılar (omurga, sırt ve ileri evrelerde kasık bölgesinde)ve ani gelişen-basit hareketlerde bile ortaya çıkabilen  kırıklar osteoporoz hastalığının belirtilerindendir.

Kadınlarda düşük östrojen, erkeklerde düşük testosteron düzeyleri, genetik yatkınlık, bazı  ilaç lar, yetersiz kalsiyum, fosfor ve D vitamini alımı, kadınlarda menopoz, ileri yaş, tiroid hormonu bozuklukları, hareketsiz yaşam tarzı, sigara ve alkol kullanımı, kadınlarda yumurtalık ların alınması ile sonuçlanan operasyonlar, beslenme bozuklukları, gebelik ve emzirme döneminde vitamin ve mineral  eksiklikleri osteoporoz riskini arttıran faktörlerdir.

Osteoporoz radyolojik incelemeler ile kolaylıkla teşhis edilebilmektedir. Koruyucu ilaçlar , vitamin ve mineral eksikliklerinin belirlenmesi ve yerine konması, hormonal düzensizliklerin tedavisi, düzenli fizik tedavi ve egzersiz programının  uygulanması, osteoporoz döneminde görülen yıkımı azaltabilir ve dengeleyebilir. Sağlıklı günler dilerim