GEBELİKTEN KORUNMA

AİLE PLANLAMASI NEDİR?

İstediğiniz zaman, istediğiniz sayıda çocuk sahibi olmanıza yardımcı olan yöntemlerdir. Amaç kadının yumurtası ile erkeğin sperminin buluşmasını engelleyerek gebelik oluşmasını engellemektir. Anne ve çocuk sağlığını korumaya yardımcı olur. Her yöntem kişiye özeldir. Gebelikten korunma her iki çiftinde sorumluluğundadır.

Kadının Kullanabileceği Yöntemler

  • Gebeliği önleyici haplar
  • Rahim İçi Araç (RİA-Spiral)
  • Gebeliği Önleyici İğneler
  • Deri Altı Çubuğu
  • Vajinal Halka
  • Kadın Kondomu
  • Spermisitler – Vajinal Fitiller
  • Tüplerin Bağlanması

Erkeklerin Kullanabileceği Yöntemler

  • Erkek Kondomu (Prezervatif)
  • Tohum Kanallarının Bağlanması (Vazektomi)

*** Ertesi gün hapı sürekli olarak uygulanabilecek bir yöntem değildir. Kürtaj bir korunma yöntemi değildir. Vajinayı su veya çeşitli maddelerle yıkama bir korunma yöntemi değildir.

Geleneksel Yöntemler

  • Geri Çekme (boşalma öncesi penisten gelen sıvılarda da gebeliğe neden olacak miktarda sperm bulunduğundan boşalmadan önce erkeğin penisini vajinadan çekmesi gebelik oluşmasına engel olmayabilir. Gebelik riski yüksektir.
  • Emzirme ( Emzirme sadece bebek anne sütü ile besleniyor ise ve ek hiç bir gıda verilmiyor ise, anne sık aralarla günde en az 6-10 kez emziriyor ise, anne adet görmüyor ise gebelikten korur. Bu üç koşuldan birinin sağlanmaması durumunda gebelikten korumaz.)

DOĞUM KONTROL HAPLARI

Gebeliği önlemek için her gün 1 adet içilen haplardır. İçinde östrojen – progesteron hormonları bulunur.

OLUMLU YÖNLERİ:

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adeti düzenler, adet ağrılarını azaltmaya yardımcıdır, kanama miktarını
  • azaltır.
  • Rahim ve yumurtalık kanserlerine karşı koruyucu etki sağlar.
  • Bırakıldığında hemen gebe kalınabilir.
  • Kısırlık yapmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Hap her gün aynı saatte unutulmadan alınmalıdır.
  • Başka ilaçlarla etkileşebilir. Bu nedenle başka bir nedenle hekime gidildiğinde doğum kontrol hapı kullanıldığı söylenmelidir.
  • 35 yaşından büyük, günde 20’den fazla sigara içen kadınlar kullanmamalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Rahim İçi Araç

( RİA-Spiral )

Bakır ve hormon içeren çeşitleri bulunan T şeklinde, rahim içine yerleştirilen küçük bir araçtır. Döllenme ve yumurtanın yerleşmesini engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • %99 etkilidir ve anında koruma başlar,
  • Uzun süreli kullanılır (genellikle 10 yıl)
  • Kısırlığa neden olmaz, çıkarılır çıkarılmaz gebe kalınabilir.
  • Gebelik olmadığından emin olunan herhangi bir zamanda yapılabilir ancak genellikle adet dönemi tercih edilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Uygulama eğitimli sağlık personeli tarafından yapılır.
  • Adet süresini ve miktarını arttırabilir,
  • Uygulama sonrası 1. ay 3. ay ve sonra her yıl kontrole gidilir.Düzenli olarak yerinden oynayıp oynamadığı kadın tarafından kontrol edilmelidir. (Vajendeki ince ipler ilişki sırasında veya gündelik zamanda rahatsızlık vermez)
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

1 veya 3 aylık İğneler

İçinde kadınlık hormonları bulunan iğneler, aylık ve 3 aylık olmak üzere 2 çeşittir. Yumurtamın olgunlaşıp atılmasını ve yerleşmesini önler.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adet sancısı ve kanama miktarını azaltır.
  • Rahim ve yumurtalık kanserinden korur,
  • Bırakıldığında bir süre sonra gebe kalınabilir. Kısırlığa neden olmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • İlk aylar lekelenme olabilir,
  • İlk iğne adetin 5. gününde yapılırsa hemen koruma sağlar.
  • İğneler aksatılmamalıdır.
  • Adet düzensizliğine geçici olarak neden olabilir.
  • Başka bir nedenle hekime başvurulur ise mutlaka iğne kullanıldığı söylenmelidir.
  • Sağlık personeli tarafından uygulanır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Deri Altı Çubuklar

ince- yumuşak- deri altına yerleştirilin küçük çubuklardır ve içerisinde progesteron hormonu bulunur. Bu hormon yumurtanın olgunlaşıp atılmasını ve yerleşmesini önler.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adetin ilk 5 günü içinde ve doğumdan 40 gün sonra uygulanabilir.
  • Etkisi yerleştirildikten birkaç saat sonra başlar ve 3 yıl devam eder.
  • Görünmez ancak elle hissedilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Sağlık personeli tarafından lokal anestezi ile yerleştirilir.
  • Çıkarıldıktan sonra gebelik 1 yıla kadar oluşmayabilir.
  • Başka bir nedenle hekime gidildiğinde deri altı çubuk kullanıldığı söylenmelidir.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.

Vajinal Halka

Vajinaya yerleştirilen ve hormon içeren(progesteron ve östrojen) ince, yuvarlak, esnek bir gebelikten korunma halkasıdır. Yumurtanın olgunlaşıp atılması ve yerleşmesine engel olur.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Kişi kendi uygulayabilir.
  • 3 hafta vajen içinde kalır, adetin 5.günü yerleştirilip 21. günü çıkarılır. Yenisi 7 gün sonra takılır.
  • Çıkarıldıktan sonra2-3 gün içinde adet başlar.
  • Ağrısızdır.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Belirtilenden daha uzun süre vajen içinde bırakılmamalıdır.
  • Lekelenme veya ara kanama olabilir.
  • Yanlışlıkla çıkar ise derhal ılık su ile yıkanıp geri takılmalıdır.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.
  • 35 yaş üstü 20 den fazla sigara kullanan kadınlar kullanmamalıdır.

Kadın Kondomu

İlişki öncesi vajinaya yerleştirilen ince silikon kılıftır. Sperm geçişini engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %99 etkilidir.
  • Adet düzensizliği veya ağrıya neden olmaz. kana miktarını değiştirmez,
  • İlaçlar ile etkileşmez.
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur (doğru kullanıldığında)
  • Spermimisit fitiller ile kullanılabilir.
  • Kadın kondomu ilişkiden saatlerce önce takılabildiğinden cinsel ilişkiyi kesintiye uğratmaz.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Kullanıldıktan sonra çöpe atılmalıdır.
  • Cinsel temas başlamadan takılmalıdır.
  • İlişki başladıktan sonra takılır ise cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyuculuğu olmaz.
  • İlk zamanlarda kadın takmakta zorlanabilir.

Spermisitler

Vajinaya yerleştirilen film tablet, köpük, krem, jel, sünger veya fitillerdir. Spermleri etkisiz hale getirir.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %71-%82 arasında etkilidir.
  • Kayganlık sağlar.
  • Kondom ile birlikte kullanıma uygundur.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Tek başına cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı tam koruma sağlamaz. Kondom ile kullanılırsa tam koruma sağlar.
  • Her ilişkide 1 tane kullanılır.
  • Eller kullanım öncesi yıkanmalı, ilişkiden 15 dk önce kullanılmalıdır.
  • Etkisi 15 dk da başlayıp 1 saat sürer.

Erkek Kondomu

Prezervatif cinsel ilişki öncesi erkeğin sertleşmiş penisine takılan lateks ,ince, esnek kılıftır. Spermlerin rahme ulaşmasını engeller.

OLUMLU YÖNLERİ

  • Doğru kullanıldığında %97 etkilidir.
  • Doğru kullanıldığında cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korur.
  • Yan etkisi yoktur.
  • Reçetesiz alınır.
  • Muayene gerektirmez.
  • Rahim ağzı kanserine karşı koruyucudur.
  • Spermisitlerle kullanılabilir.

UYARILAR / YAN ETKİLER

  • Her kullanımdan sonra kontrol edilmeli (yırtılmaya yönelik) ve atılmalıdır.
  • Yırtılırsa derhal hekime başvurulmalı ve acil korunma yöntemine başvurulması gerekir.
  • Cinsel ilişki başlamadan önce yani cinsel temas olmadan, sertleşmiş penise takılmalıdır.

Tüplerin ve Tohum Kanallarının Bağlanması

Kadında yumurtayı taşıyan tüplerin, erkeklerin tohum kanallarının basit bir operasyon ile bağlanmasıdır. Geri dönüşü zor olduğundan kalıcı korunma yöntemi olarak kabul edilir. Bu nedenle çok iyi karar verilmelidir. %99-100 oranda koruma sağlayan bu işlem ömür boyu koruma sağlar. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı korumaz, etkisi hemen başlar, cinsel hayatı etkilemez.

15-30 dk süren işlem sonrası hastaneye yatış gerekmez. genel veya lokal anestezi ile yapılır ve bu nedenle genellikle ağrısızdır. Erkeklerde işlem yapıldıktan sonra yaklaşık 20 boşalma süresince ek bir yöntemle korunmalıdır. Kişi hemen işine veya eve dönebilir. Şiddetli ağrı, kızarıklık, hassasiyet durumlarında hemen bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Ertesi Gün Hapı kullanımı

Ertesi gün hapı düzenli korunma sağlayan bir yöntem değildir. Sürekli kullanımda giderek koruyuculuğu azalır. Korunmasız cinsel ilişkiden en fazla 120 saat tercihen 72 saat içinde alınmalıdır. Prezervatifin yırtılması gibi istenmeyen durumlarda başvurulan bir yöntemdir. Hormon içeren tek kullanımlık haptır. Karın ağrısı, dış gebelik veya adet düzensizliğine neden olma ihtimali vardır. Kadınlar kullanır.

***Korunma yöntemi tercih edilirken kişinin sağlık durumu, gebelik planlama durumu, yaşam stili, çalışma koşulları, partneri ile ilişkisi gibi bir çok faktör göz önünde bulundurulur. Erkek veya kadın her bireye uygun bir korunma yöntemi mutlaka vardır! Lütfen bilgi almaktan çekinmeyin …

Gebe kaldığımızda erken belirtiler

Erken Gebelik Belirtileri ve semptomları:
Gebe kalındığında en belirgin belirti adet geçikmesidir. Gebelik belirtileri kadından kadına hatta aynı kadının başka gebeliklerinde farklılık gösterebilir.
Bazı kadınlarda belitiler adetin gecikmesinden sonra ilk birkaç günü içinde çıkarken , bazı kadınlarda birkaç hafta içinde görülebilir hatta hiç görülmeyebilir.
İmplantasyon (Yerleşme) Kanaması
Gebeliğin en erken bulgularından biridir. Oluşan embriyo rahim içine yerleşirken ilişkiden 6-12 gün sonra lekelenme tarzında yada biraz daha fazla kanama olabilir. Bazı kadınlarda kanama ile birlikte kramp tarzında kanama olabilir.
Adet Gecikmesi
Kadınlardaki adet gecikmesinin en sık sebebi gebeliktir. Gebe kalınca bir sonraki adet olmaz.  Ancak yerleşme kanaması beklenen adet civarında olacağı için adet kanaması ile karışabilir. Bu dönemdeki kanamadan dolayı gebelikten şüphelenilmez.  Bir sonraki adet dönemi de gecikince gebelik yaşı beklenenden bir adet dönemi kadar fazla çıkar. Bu durum halk arasında ‘‘üzerine görme” olarak adlandırılır. Dikkat edilecek nokta bu kanama adet kanaması kadar fazla ve yoğun değildir.
Göğüslerde Şişlik ve Hassasiyet
İlişkiden sonra döllenme olursa 1-2 hafta içinde başlayabilir. Adeti geciken kadın göğüsteki şişlik ve hassasiyetin farkına varabilir.
Yorgunluk ve Bitkinlik
Bazı gebelerde ilk haftadan itibaren yorgunluk ve bitkinlik ortaya çıkabilmekte. Çoğunlukla da 10-12. haftalarda sona ermektedir.
Bulantı ve Kusma
Gebeliğin en sık semptomu olup genellikle 5-8. haftalarda ortaya çıkar ve 10-12. haftalarda  azalır ve kaybolur. Bu şikayet daha çok sabahları olduğu için sabah hastalığı da (morning sickness) denir. Bulantı ve kusma stres, seyahat ve bazı yiyeceklerle (yüksek protein ve yağ içerikli) artar. Şikayetleri azaltmak için yüksek karbonhidrat içerikli (ekmek, makarna, muz) yiyecekleri azar azar ve sık olarak tüketmek gerekir. Eğer kusma çok fazla ise hastanede tedavi gerekebilir.
Bel ağrısı
Erken dönemde ortaya çıkan bir bulgu olmasına rağmen gebelik ilerledikçe artar.
Baş ağrısı
Hormonlardaki ani yükseliş erken dönemde baş ağrısına neden olabilir.
Sık idrara çıkma
Gebeliğin 8-10 haftasında idrar sıklığında artış olur.
Göğüs Ucu Koyulaşması
Meme ucu derisinde (areola) gebelikte koyulaşma olur.
Yeme İsteği veya Yemekten Nefret Etme
Bazı gebelerde yiyeceklere aşırı düşkünlük olurken ( aşerme), bazı gebelerde bir gurup yiyeceklerden hoşlanmama durumu oluşmakta ve 9 ay boyunca devam etmektedir.