GEBELİK & EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI (Haziran 2021 )

ÇİN AŞISI SINOVAC HAKKINDA ÖNEMLİ NOKTALAR

  • Aşılar 2-4 hafta içinde toplam 2 doz şeklinde yapılmalı,
  • Önce Çin aşısı yapıldıysa, ikincisi de Çin aşısı olmalı (yeni çalışma sonuçları gelene kadar),
  • Aşının ilk dozundan sonra anaflaksi ortaya çıktıysa ikinci doz yapılmamalı,
  • 18 yaş altı ve 60 yaş üstü yeterli çalışma yok, ancak aşı karşıtı bir durum da yok,
  • Başka hastalık önlemi için aşı yapılacaksa arada en az 14 gün olmalı.

GEBELİK DÖNEMİNDE ÇİN AŞISI SINOVAC YAPTIRMAK ZARARLI MI?

Sevgili kadınlar, hamilelikte covid 19 geçirmek hamile olmayanlara göre daha riskli bulunmuştur. Hamilelikte geçirenlerde preterm doğum ve yeni doğan yoğun bakım ihtiyacı artmaktadır. Hamile bir kadında obezite diyabet ve yüksek tansiyon varsa covid 19 acısından ciddi risk taşımaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 1 haziranda sinovac aşısını acil durum ve salgın için onayladı. Hamilelikte kullanımı ile ilgili yeterli çalışma bulunmamakla birlikte, hayvan deneylerinde yavru gelişimi üzerinde ve hamile canlıda zararlı etki bulunmamıştır. DSÖ aşılanmanın faydaları covid 19 un olası risklerinden daha fazla olduğu için hamile kadınlarda sinovac kullanılmasını önermektedir. DSÖ aşılama öncesi gebelik testi veya gebeliğin ertelenmesini veya gebeliğin sonlandırılmasını önermemektedir.

EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI ÖNERİLİYOR MU?

Gelelim emzirmeye: Öncelikle ülkemizde uygulanmış ve uygulanmakta olan Sinovac canlı virüs aşısı olmadığı için emzirilen çocuk için klinik bir risk oluşturma olasılığı düşüktür. Yani Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) emziren kadınlarda da sinovac kullanılmasını önermektedir. Geliştirilen diğer aşılardan BioNTech ( haberci RNA ), Sputnik (insan ve primat adenovirüs vektörleri) canlı aşılar değildir.DSÖ aşılama sonrası emzirmenin kesilmesini önermemektedir . Yapılan araştırmalara göre mRNA aşılarından sonra bazı kadınlar süt üretiminde geçici bir azalma olduğunu bildirdi. Ayrıca bazı bebeklerde nadiren, gerginlik ve uyku sorunları görüldü.

Araştırmanın tamamı için;

KAYNAK: National Library of Medicine NCBI / Mayıs 17, 2021 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565969/#_NBK565969_pubdet_

COVİD-19 AŞISI SONRASI ANTİKOR TESTİ NEDİR?  NE ZAMAN YAPILIR?

Vücudumuz doğal veya kazanılmış olmak üzere iki farklı yol ile mikroorganizmalarla savaşmak için antikor oluşturur. Covid-19 hastalığını geçirmek veya Covid-19 aşısı olmak antikor oluşumu sağlar. Antikorlar belirli bir düzeye ulaştığında bizi hastalıklardan korur veya hastalığı daha hafif şiddette geçirmemizi sağlar. Covid-19 hastalığı veya aşıları için de geliştirilmiş antikor testleri mevcuttur. Kan örneği ile yapılan bu testler aşının ikinci dozu sonrası 15. günden itibaren bakılabilir. Antikor testi ile daha önce covid-19 hastalığını geçirip geçirmediğinizi veya aşının sizde antikor oluşturup oluşturmadığını öğrenebilirsiniz.

Antikor seviyesi yüksekse bile korunmaya devam edilmesi gerektiğini lütfen unutmayın ve önlemleri bırakmayın.

GEBELER DİĞER AŞILARINI NE ZAMAN YAPTIRABİLECEK? COVİD-19 AŞISI SONRASI VEYA ÖNCESİ DİĞER AŞILAR İLE NE KADAR ZAMAN BIRAKILMALI?

Bilindiği üzere sağlıklı bir gebelik dönemi için siz anne adaylarının yaptırması gereken aşılar vardır. Bu aşılar, hastalıklara karşı bağışıklık kazanmanıza ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirmenize yardımcı olur. Hamilelikte canlılığı azaltılmış virüs aşıları ve virüs içermeyen aşılar yapılabilir. Covid-19 aşısı olan veya olacak olan gebelerin, mevsimsel influenza, pnömokok, meningokok ve diğer inaktif rutin aşıları ile inaktif coronavirüs aşısı arasında en az 2 hafta olmalıdır.

Balıkesir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Lütfiye Tomak

Balıkesir Jinekoloji, Balıkesir kadın doğum, Balıkesir Kadın Hastalıkları, Balıkesir gebelik, Balıkesir Doğum doktoru

Gebelikte Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin

Sevgili gebeler ; Gebelik sürecince bazı noktalara dikkat etmezsek, biyolojik ve psikolojik faktörlere bağlı olarak bağışıklık sistemimiz zayıflayabilir. Pandemi sürecinin neden olduğu endişeye, gebelikteki hormonal değişimler, fiziksel yakınmalar, uyku ve beslenme düzenindeki değişiklikler eklendiğinde bağışıklık sistemi zayıflayabilir. Keyifli ancak bazı zorlukları olan gebelik sürecinde psikolojimizi güçlü tutmak bağışıklık sistemimizi güçlendirmenin en önemli yollarındandır. Yeterli ve düzenli uyumaya özen göstermek, kafeinden mümkün olduğunca uzak durmak, sağlıklı beslenmek, gıda hijyenine dikkat etmek, hekiminizin önerdiği egzersiz ve vitamin takviyelerini aksatmamak bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için oldukça önemlidir. Bol su içmeyi, temiz hava almayı ve bol bol gülmeyi unutmayın !

Pandemi Günlerinde Gebeyim, Doğuracağım, Beni Neler Bekliyor ?

Sevgili gebeler öncelikle belirtmeliyim ki gebelikte covid-19’a yakalanma olasılığınız artmıyor. Ek başka hastalığınız yoksa covid- 19 olsanız bile hastalığın seyri diğer gebe olmayanlarla aynı. Covid-19 olması doğum şeklinizi de etkilemiyor. Sadece pandemi günlerinde suda doğum önerilmiyor. Covid-19 pozitif gebe kadınlarda yapılan incelemelerde vajinal salgılarında, bebeğin amnion suyunda ve annenin sütünde covid virusuna rastlanmamıştır, bence bu çok iyi bir bilgi .Gebelik izlem ve muayeneleriniz doktorunuz ile telefonla görüşülerek en az sayıya indirmelisiniz. Eğer izolasyon nedeniyle evde iseniz gene telefon ile danışarak muayenizi 15 gün sonraya erteleyebilirsiniz. Doğuma geldiğinizde covid testiniz pozitif bile olsa doğum zamanı ve şeklinizi gebeliğe bağlı nedenler belirler. Ancak ileri düzey enfeksiyon varlığında doğum zamanı ve şekli değişebilir. Erken doğum planlandı ise bebeğin akciğer gelişimi için gerekli steroidler kullanılabilir. Gerekiyorsa epidural veya spinal anestezi önerilebilir. Covid pozitif iseniz doğum sonrası bebeğiniz izolasyon kurallarına uyarak yanınızda bulunabilir. İzolasyon kuralları: bebeğiniz ile her temastan önce en az 20 saniye sabun ile el yıkamak, ağız ve burunu kapatan maske ve bebek ile aynı odada perde ile ayrılmış yatak uygun olacaktır. Yanı gebelikte covid’e karşı alacağımız önlemler aslında grip enfeksiyonundan korunmakla aynı. Covidsiz günlerde kavuşmak dileğiyle.

Pandemi Günlerinde Lohusa Olmak ve Emzirmek

Canımız yeni anne, seni önce tebrik edelim. Bu zor dönemde doğum yaptın. Buradan seni ve bebeğini kucaklıyorum.
Gelelim malum virüse. Covid pozitif semptomu olmayan lohusanin bakım ve izlemi normal lohusa ile aynı. Covid’e bağlı şikayetleriniz varsa ; semptomlara ve bulgulara göre uygun tedaviyi almalısın. Eğer covid pozitif olarak doğum yaptın ise bebeğini emzirebilirsin. Ancak izolasyon kurallarına uyarak. Bebeğe her temastan önce ellerini en az 20 saniye sabunlu su ile yıkamalısın. Ve mutlaka ağzını ve burnunu kapatan iyi bir maske ile bebeğe yaklaşmalısın. Aynı odada bulunmaya devam edeceksen aranıza bir perde veya kabin olabilir kullanmalısın. Aslında bunlar viral gripal enfeksiyonlarda aldığımız önlemlerle aynı. Süte geçmediğini biliyoruz. O nedenle bebeğin emebilir. Başka bir nedenle gerekiyorsa; sağarak kaşık veya biberon ile de verebilirsin. Izolasyon süren dolunca istediğin gibi temas edebilirsin. Bebeğin ve sen iyi günler göresin.

Pandemi Sürecinde Gebelerde Egzersiz

Sevgili gebeler hamileliğiniz boyunca yapacağınız egzersizler, bebeğinizin ve sizin fiziksel sağlığına önemli katkılar sağlarken özellikle pandemi sürecinde ruhsal sağlığımızın korunması için de oldukça önemlidir. Üstelik günlük veya haftanın 3 ila 5 günü, 30 dakikalık egzersiz yapmanız yeterlidir.

Pandemi sürecinde izolasyon önlemlerine uyarak yapabileceğiniz egzersiz önerilerim;

Açık havada yürüyüş,
Açık havada veya evde yoga- hamile pilatesi,
Hijyen ve izolasyon kurallarına uygun kuşullar sağlanabiliyorsa yüzme ve su içi egzersizler (düşme riskine karşı önlem alınmalıdır),
Hafif- orta tempolu dans motivasyonunuzu arttırır,
Nefes egzersizleri sizi hem doğuma hazırlar, hem de bebeğin oksijenlenmesini sağlar. Nefes egzersizlerini evde uyguluyorsanız, görselleştirme egzersizlerini (kendinizi huzurlu hissedeceğiniz bir yerde hayal etme) de nefes egzersizleri ile birleştirerek uygulayabilirsiniz.
Hekiminizden kegel egzersizleri hakkında bilgi alabilir ve uygulayabilirsiniz.

Hekiminize danışarak uygulayacağınız egzersizlere, ısınma hareketleri ile başlamayı ve bol sıvı tüketmeyi unutmayınız. Ayrıca baş dönmesi, baş ağrısı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, vajinal kanama ve/veya kasık ağrısı şikayetinde egzersizi bırakarak derhal hekiminize başvurunuz.

GEBELİK VE ŞEKER

Sevgili gebeler, eğer gebeliğinizde kan şekeriniz yüksek ise ne tür problemler gelişebilir, bunu anlatmak istiyorum.

Öncelikle düşük riskiniz normalden fazladır. Enfeksiyonlara daha kolay yakalanırsınız. Vajinit ve sistit gibi. Gebelik zehirlenmesi – preeklampsi ihtimali yükselir.

Doğum zor olabilir , iri bebek nedeniyle veya sizin aldığınız kilolar nedeniyle. Bebek doğum kanalına düzgün girmekte zorlanır. Omuz takılması olabilir. Kanama problemleri artar. Bebekte bazı anomaliler görülebilir. Doğum sonrası bebekte kan şekeri ani düşebilir. Bunu takip etmek gerekir . Erken doğum olabilir . Amnion sıvısı fazla olabilir .

Tüm bunlara devamlı yüksek seyreden kan şekeri yol açar.

Bu nedenle gebelikte ŞEKER TARAMA TESTİNİ yapmalıyız ki olabilecek sorunlar için önlem alalım. Bu testi 24-28 haftalarda yaparız. Test sonucuna göre gebeliğe bağlı şeker hastalığı var mı onu anlayabiliriz.

Gebelik-Emzirme ve Aşılar (aşı takvimi)

AŞILAMAGEBELİK ÖNCESİ YAPILMIŞ OLMALIGEBELİKTE YAPILABİLİREMZİRME SIRASINDA YAPILABİLİR
HEPATİT AXGerekirse Yapılırx
HEPATİT BXxx
HPVXRİSKLİx
MMR (Kızamık,kabakulak,kızamıkçık)XRİSKLİx
MENİNGOKOK (Men ACWY VE B)XMen ACWY MPSV4x
PNÖMOKOK (PCV13 ve PPSV23)XPPSV23x
GRİP (Atenüe aşı)XXx
Tdap (Tetanoz, difteri, boğmaca)XX 
VARICELLA (Suçiçeği)XRİSKLİx
KUDUZXXx
JAPON ENSEFALİTXXx
TİFOXRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesindex
SARI HUMMAXRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesindeRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesinde
    

Gebe kaldığımızda erken belirtiler

Erken Gebelik Belirtileri ve semptomları:
Gebe kalındığında en belirgin belirti adet geçikmesidir. Gebelik belirtileri kadından kadına hatta aynı kadının başka gebeliklerinde farklılık gösterebilir.
Bazı kadınlarda belitiler adetin gecikmesinden sonra ilk birkaç günü içinde çıkarken , bazı kadınlarda birkaç hafta içinde görülebilir hatta hiç görülmeyebilir.
İmplantasyon (Yerleşme) Kanaması
Gebeliğin en erken bulgularından biridir. Oluşan embriyo rahim içine yerleşirken ilişkiden 6-12 gün sonra lekelenme tarzında yada biraz daha fazla kanama olabilir. Bazı kadınlarda kanama ile birlikte kramp tarzında kanama olabilir.
Adet Gecikmesi
Kadınlardaki adet gecikmesinin en sık sebebi gebeliktir. Gebe kalınca bir sonraki adet olmaz.  Ancak yerleşme kanaması beklenen adet civarında olacağı için adet kanaması ile karışabilir. Bu dönemdeki kanamadan dolayı gebelikten şüphelenilmez.  Bir sonraki adet dönemi de gecikince gebelik yaşı beklenenden bir adet dönemi kadar fazla çıkar. Bu durum halk arasında ‘‘üzerine görme” olarak adlandırılır. Dikkat edilecek nokta bu kanama adet kanaması kadar fazla ve yoğun değildir.
Göğüslerde Şişlik ve Hassasiyet
İlişkiden sonra döllenme olursa 1-2 hafta içinde başlayabilir. Adeti geciken kadın göğüsteki şişlik ve hassasiyetin farkına varabilir.
Yorgunluk ve Bitkinlik
Bazı gebelerde ilk haftadan itibaren yorgunluk ve bitkinlik ortaya çıkabilmekte. Çoğunlukla da 10-12. haftalarda sona ermektedir.
Bulantı ve Kusma
Gebeliğin en sık semptomu olup genellikle 5-8. haftalarda ortaya çıkar ve 10-12. haftalarda  azalır ve kaybolur. Bu şikayet daha çok sabahları olduğu için sabah hastalığı da (morning sickness) denir. Bulantı ve kusma stres, seyahat ve bazı yiyeceklerle (yüksek protein ve yağ içerikli) artar. Şikayetleri azaltmak için yüksek karbonhidrat içerikli (ekmek, makarna, muz) yiyecekleri azar azar ve sık olarak tüketmek gerekir. Eğer kusma çok fazla ise hastanede tedavi gerekebilir.
Bel ağrısı
Erken dönemde ortaya çıkan bir bulgu olmasına rağmen gebelik ilerledikçe artar.
Baş ağrısı
Hormonlardaki ani yükseliş erken dönemde baş ağrısına neden olabilir.
Sık idrara çıkma
Gebeliğin 8-10 haftasında idrar sıklığında artış olur.
Göğüs Ucu Koyulaşması
Meme ucu derisinde (areola) gebelikte koyulaşma olur.
Yeme İsteği veya Yemekten Nefret Etme
Bazı gebelerde yiyeceklere aşırı düşkünlük olurken ( aşerme), bazı gebelerde bir gurup yiyeceklerden hoşlanmama durumu oluşmakta ve 9 ay boyunca devam etmektedir.