GEBELİK & EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI (Haziran 2021 )

ÇİN AŞISI SINOVAC HAKKINDA ÖNEMLİ NOKTALAR

  • Aşılar 2-4 hafta içinde toplam 2 doz şeklinde yapılmalı,
  • Önce Çin aşısı yapıldıysa, ikincisi de Çin aşısı olmalı (yeni çalışma sonuçları gelene kadar),
  • Aşının ilk dozundan sonra anaflaksi ortaya çıktıysa ikinci doz yapılmamalı,
  • 18 yaş altı ve 60 yaş üstü yeterli çalışma yok, ancak aşı karşıtı bir durum da yok,
  • Başka hastalık önlemi için aşı yapılacaksa arada en az 14 gün olmalı.

GEBELİK DÖNEMİNDE ÇİN AŞISI SINOVAC YAPTIRMAK ZARARLI MI?

Sevgili kadınlar, hamilelikte covid 19 geçirmek hamile olmayanlara göre daha riskli bulunmuştur. Hamilelikte geçirenlerde preterm doğum ve yeni doğan yoğun bakım ihtiyacı artmaktadır. Hamile bir kadında obezite diyabet ve yüksek tansiyon varsa covid 19 acısından ciddi risk taşımaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 1 haziranda sinovac aşısını acil durum ve salgın için onayladı. Hamilelikte kullanımı ile ilgili yeterli çalışma bulunmamakla birlikte, hayvan deneylerinde yavru gelişimi üzerinde ve hamile canlıda zararlı etki bulunmamıştır. DSÖ aşılanmanın faydaları covid 19 un olası risklerinden daha fazla olduğu için hamile kadınlarda sinovac kullanılmasını önermektedir. DSÖ aşılama öncesi gebelik testi veya gebeliğin ertelenmesini veya gebeliğin sonlandırılmasını önermemektedir.

EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI ÖNERİLİYOR MU?

Gelelim emzirmeye: Öncelikle ülkemizde uygulanmış ve uygulanmakta olan Sinovac canlı virüs aşısı olmadığı için emzirilen çocuk için klinik bir risk oluşturma olasılığı düşüktür. Yani Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) emziren kadınlarda da sinovac kullanılmasını önermektedir. Geliştirilen diğer aşılardan BioNTech ( haberci RNA ), Sputnik (insan ve primat adenovirüs vektörleri) canlı aşılar değildir.DSÖ aşılama sonrası emzirmenin kesilmesini önermemektedir . Yapılan araştırmalara göre mRNA aşılarından sonra bazı kadınlar süt üretiminde geçici bir azalma olduğunu bildirdi. Ayrıca bazı bebeklerde nadiren, gerginlik ve uyku sorunları görüldü.

Araştırmanın tamamı için;

KAYNAK: National Library of Medicine NCBI / Mayıs 17, 2021 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK565969/#_NBK565969_pubdet_

COVİD-19 AŞISI SONRASI ANTİKOR TESTİ NEDİR?  NE ZAMAN YAPILIR?

Vücudumuz doğal veya kazanılmış olmak üzere iki farklı yol ile mikroorganizmalarla savaşmak için antikor oluşturur. Covid-19 hastalığını geçirmek veya Covid-19 aşısı olmak antikor oluşumu sağlar. Antikorlar belirli bir düzeye ulaştığında bizi hastalıklardan korur veya hastalığı daha hafif şiddette geçirmemizi sağlar. Covid-19 hastalığı veya aşıları için de geliştirilmiş antikor testleri mevcuttur. Kan örneği ile yapılan bu testler aşının ikinci dozu sonrası 15. günden itibaren bakılabilir. Antikor testi ile daha önce covid-19 hastalığını geçirip geçirmediğinizi veya aşının sizde antikor oluşturup oluşturmadığını öğrenebilirsiniz.

Antikor seviyesi yüksekse bile korunmaya devam edilmesi gerektiğini lütfen unutmayın ve önlemleri bırakmayın.

GEBELER DİĞER AŞILARINI NE ZAMAN YAPTIRABİLECEK? COVİD-19 AŞISI SONRASI VEYA ÖNCESİ DİĞER AŞILAR İLE NE KADAR ZAMAN BIRAKILMALI?

Bilindiği üzere sağlıklı bir gebelik dönemi için siz anne adaylarının yaptırması gereken aşılar vardır. Bu aşılar, hastalıklara karşı bağışıklık kazanmanıza ve sağlıklı bir bebek dünyaya getirmenize yardımcı olur. Hamilelikte canlılığı azaltılmış virüs aşıları ve virüs içermeyen aşılar yapılabilir. Covid-19 aşısı olan veya olacak olan gebelerin, mevsimsel influenza, pnömokok, meningokok ve diğer inaktif rutin aşıları ile inaktif coronavirüs aşısı arasında en az 2 hafta olmalıdır.

Balıkesir Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Lütfiye Tomak

Balıkesir Jinekoloji, Balıkesir kadın doğum, Balıkesir Kadın Hastalıkları, Balıkesir gebelik, Balıkesir Doğum doktoru

Gebelikte Bağışıklık Sistemini Güçlendirmek İçin

Sevgili gebeler ; Gebelik sürecince bazı noktalara dikkat etmezsek, biyolojik ve psikolojik faktörlere bağlı olarak bağışıklık sistemimiz zayıflayabilir. Pandemi sürecinin neden olduğu endişeye, gebelikteki hormonal değişimler, fiziksel yakınmalar, uyku ve beslenme düzenindeki değişiklikler eklendiğinde bağışıklık sistemi zayıflayabilir. Keyifli ancak bazı zorlukları olan gebelik sürecinde psikolojimizi güçlü tutmak bağışıklık sistemimizi güçlendirmenin en önemli yollarındandır. Yeterli ve düzenli uyumaya özen göstermek, kafeinden mümkün olduğunca uzak durmak, sağlıklı beslenmek, gıda hijyenine dikkat etmek, hekiminizin önerdiği egzersiz ve vitamin takviyelerini aksatmamak bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için oldukça önemlidir. Bol su içmeyi, temiz hava almayı ve bol bol gülmeyi unutmayın !

Pandemi Günlerinde Gebeyim, Doğuracağım, Beni Neler Bekliyor ?

Sevgili gebeler öncelikle belirtmeliyim ki gebelikte covid-19’a yakalanma olasılığınız artmıyor. Ek başka hastalığınız yoksa covid- 19 olsanız bile hastalığın seyri diğer gebe olmayanlarla aynı. Covid-19 olması doğum şeklinizi de etkilemiyor. Sadece pandemi günlerinde suda doğum önerilmiyor. Covid-19 pozitif gebe kadınlarda yapılan incelemelerde vajinal salgılarında, bebeğin amnion suyunda ve annenin sütünde covid virusuna rastlanmamıştır, bence bu çok iyi bir bilgi .Gebelik izlem ve muayeneleriniz doktorunuz ile telefonla görüşülerek en az sayıya indirmelisiniz. Eğer izolasyon nedeniyle evde iseniz gene telefon ile danışarak muayenizi 15 gün sonraya erteleyebilirsiniz. Doğuma geldiğinizde covid testiniz pozitif bile olsa doğum zamanı ve şeklinizi gebeliğe bağlı nedenler belirler. Ancak ileri düzey enfeksiyon varlığında doğum zamanı ve şekli değişebilir. Erken doğum planlandı ise bebeğin akciğer gelişimi için gerekli steroidler kullanılabilir. Gerekiyorsa epidural veya spinal anestezi önerilebilir. Covid pozitif iseniz doğum sonrası bebeğiniz izolasyon kurallarına uyarak yanınızda bulunabilir. İzolasyon kuralları: bebeğiniz ile her temastan önce en az 20 saniye sabun ile el yıkamak, ağız ve burunu kapatan maske ve bebek ile aynı odada perde ile ayrılmış yatak uygun olacaktır. Yanı gebelikte covid’e karşı alacağımız önlemler aslında grip enfeksiyonundan korunmakla aynı. Covidsiz günlerde kavuşmak dileğiyle.

Pandemi Günlerinde Lohusa Olmak ve Emzirmek

Canımız yeni anne, seni önce tebrik edelim. Bu zor dönemde doğum yaptın. Buradan seni ve bebeğini kucaklıyorum.
Gelelim malum virüse. Covid pozitif semptomu olmayan lohusanin bakım ve izlemi normal lohusa ile aynı. Covid’e bağlı şikayetleriniz varsa ; semptomlara ve bulgulara göre uygun tedaviyi almalısın. Eğer covid pozitif olarak doğum yaptın ise bebeğini emzirebilirsin. Ancak izolasyon kurallarına uyarak. Bebeğe her temastan önce ellerini en az 20 saniye sabunlu su ile yıkamalısın. Ve mutlaka ağzını ve burnunu kapatan iyi bir maske ile bebeğe yaklaşmalısın. Aynı odada bulunmaya devam edeceksen aranıza bir perde veya kabin olabilir kullanmalısın. Aslında bunlar viral gripal enfeksiyonlarda aldığımız önlemlerle aynı. Süte geçmediğini biliyoruz. O nedenle bebeğin emebilir. Başka bir nedenle gerekiyorsa; sağarak kaşık veya biberon ile de verebilirsin. Izolasyon süren dolunca istediğin gibi temas edebilirsin. Bebeğin ve sen iyi günler göresin.

Pandemi Sürecinde Gebelerde Egzersiz

Sevgili gebeler hamileliğiniz boyunca yapacağınız egzersizler, bebeğinizin ve sizin fiziksel sağlığına önemli katkılar sağlarken özellikle pandemi sürecinde ruhsal sağlığımızın korunması için de oldukça önemlidir. Üstelik günlük veya haftanın 3 ila 5 günü, 30 dakikalık egzersiz yapmanız yeterlidir.

Pandemi sürecinde izolasyon önlemlerine uyarak yapabileceğiniz egzersiz önerilerim;

Açık havada yürüyüş,
Açık havada veya evde yoga- hamile pilatesi,
Hijyen ve izolasyon kurallarına uygun kuşullar sağlanabiliyorsa yüzme ve su içi egzersizler (düşme riskine karşı önlem alınmalıdır),
Hafif- orta tempolu dans motivasyonunuzu arttırır,
Nefes egzersizleri sizi hem doğuma hazırlar, hem de bebeğin oksijenlenmesini sağlar. Nefes egzersizlerini evde uyguluyorsanız, görselleştirme egzersizlerini (kendinizi huzurlu hissedeceğiniz bir yerde hayal etme) de nefes egzersizleri ile birleştirerek uygulayabilirsiniz.
Hekiminizden kegel egzersizleri hakkında bilgi alabilir ve uygulayabilirsiniz.

Hekiminize danışarak uygulayacağınız egzersizlere, ısınma hareketleri ile başlamayı ve bol sıvı tüketmeyi unutmayınız. Ayrıca baş dönmesi, baş ağrısı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, vajinal kanama ve/veya kasık ağrısı şikayetinde egzersizi bırakarak derhal hekiminize başvurunuz.

GEBELİK VE ŞEKER

Sevgili gebeler, eğer gebeliğinizde kan şekeriniz yüksek ise ne tür problemler gelişebilir, bunu anlatmak istiyorum.

Öncelikle düşük riskiniz normalden fazladır. Enfeksiyonlara daha kolay yakalanırsınız. Vajinit ve sistit gibi. Gebelik zehirlenmesi – preeklampsi ihtimali yükselir.

Doğum zor olabilir , iri bebek nedeniyle veya sizin aldığınız kilolar nedeniyle. Bebek doğum kanalına düzgün girmekte zorlanır. Omuz takılması olabilir. Kanama problemleri artar. Bebekte bazı anomaliler görülebilir. Doğum sonrası bebekte kan şekeri ani düşebilir. Bunu takip etmek gerekir . Erken doğum olabilir . Amnion sıvısı fazla olabilir .

Tüm bunlara devamlı yüksek seyreden kan şekeri yol açar.

Bu nedenle gebelikte ŞEKER TARAMA TESTİNİ yapmalıyız ki olabilecek sorunlar için önlem alalım. Bu testi 24-28 haftalarda yaparız. Test sonucuna göre gebeliğe bağlı şeker hastalığı var mı onu anlayabiliriz.

Gebelik-Emzirme ve Aşılar (aşı takvimi)

AŞILAMAGEBELİK ÖNCESİ YAPILMIŞ OLMALIGEBELİKTE YAPILABİLİREMZİRME SIRASINDA YAPILABİLİR
HEPATİT AXGerekirse Yapılırx
HEPATİT BXxx
HPVXRİSKLİx
MMR (Kızamık,kabakulak,kızamıkçık)XRİSKLİx
MENİNGOKOK (Men ACWY VE B)XMen ACWY MPSV4x
PNÖMOKOK (PCV13 ve PPSV23)XPPSV23x
GRİP (Atenüe aşı)XXx
Tdap (Tetanoz, difteri, boğmaca)XX 
VARICELLA (Suçiçeği)XRİSKLİx
KUDUZXXx
JAPON ENSEFALİTXXx
TİFOXRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesindex
SARI HUMMAXRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesindeRİSKLİ- Gerekirse salgın bölgesinde
    

Gebelik istiyorsanız bunları yaptırın

Gebe Kalmadan Önce Yapılması Gereken Önemli Temel Testler:
Bu yazdığımız testler önceden yapılamadı ise ilk muayenede yapılır.
Tam Kan Sayımı;
Kanda çok sayıda parametre değerlendirilir. Hemoglobin seviyesi( kansızlık olup olmadığını), trombosit sayısı (pıhtılaşma), lökosit sayısı (enfeksiyon varlığının) değerlendirilmesine yardımcı olur.
Enfeksiyon Tarama Testleri
Toksoplazma, sifiliz, kızamıkçık (rubella), hepatit , CMV ve HIV (aids) için tarama yapılır. Bu enfeksiyonlar gebelikte geçirildiğinde bebekte sakatlık oluşturabilir. Toksoplazma, rubella ve CMV için Ig M ve Ig G antikorlarına, sifiliz için VDRL ye bakarak daha önceden annenin bu enfeksiyonları geçirip geçirmediği araştırılır.
Hepatit ve HIV testleri gebeliğin sonunda da bakılmalı, aktif enfeksiyon varlığında bebeğe doğum sonrası tedavi planlanır.
Biyokimyasal Testler
Kan şekeri, karaciğer fonksiyonları ve böbrek fonksiyonları incelenir, anne adayında ek hastalık varsa testler artabilir.
Tiroit Fonksiyon Testleri
Tiroit hormon seviyelerindeki anormalliklerin tespiti çok önemlidir. Gerekli olursa hormon desteği yapılır.
Tam İdrar Tahlili
Çok kolay yapılmasına rağmen birçok konuda bilgi sahibi olmamıza yardımcı olur. Gebeliğin başından itibaren düzenli olarak her trimestr ve bazen daha sık yapılması gerekir. Bilirubin, protein, glukoz ve eritrosit (kan hücresi) artışı böbreklerde sorun varlığını gösterir. Nitrit, lökosit esteraz ve bakteri varlığı enfeksiyon belirtisi olup tedavi planlanmasına yardımcı olur. İdrardaki keton seviyesi açlığı gösterir. Bulantı, kusma veya başka bir nedenle yeterli besin alınamazsa keton yükselir. İleriki haftalarda preeklampsi ve eklampside idrarda protein artar. Tespit edilmesi hayati önem tasir. İdrarın yoğunluğuna bakarak gebenin yeterli sıvı alıp almadığı takip edilir.
İdrar Kültürü Gebede şikayet olduğunda ve tam idrar tahlilinde enfeksiyon bulgusu olduğunda yapılır. Bakteri tespit edildiğinde antibiyotik duyarlılık testi sonucuna göre tedavi planlanır. Gebelikte bulgu vermeden idrar yolları enfeksiyonu olabilir (asemptomatik bakteriüri). Bu yüzden her trimestrde idrar kültürü yaptırmak gerekir.
Kan Grubu: Kan grubunu bilmeyen gebelerde veya şüpheli durumlarda yapılmalı. Kan uyuşmazlığı olduğu durumda İndirek Coombs testi de istenerek uyuşmazlığın takibi yapılır. Tabi erkeğinde kan grubunu bilmeliyiz.
Smear: Smear testi yaptırmamış gebelerin smear testi alınır. Rahim ağzında enfeksiyon yada anormal hücre varlığı değerlendirilir. Gebe kalınmadan önce tedavi şansı olur.
Ayrıca anne adayında ek hastalık varsa başka tahliller eklenebilir Şeker hastalığı varsa HbA1c eklenmesi Anemi varsa ferritin ve B12 eklenmesi Kalp hastalığı varsa kardioloji konsültasyonu eklenmesi gerekebilir .

Gebe kalmayı düşünüyorsanız bunu okumalısınız!

Bir bebek istiyorsanız ve gebe kalmayı düşünüyorsanız bazı şeyleri önceden yapmalısınız. Hem kendiniz için hemde gelişecek fetus için bu gereklidir.
Öncelikle gebelik takibi ve doğumunuz için size uygun, tecrubeli bir doktor bulmak önemli bir adımdır.
Gebeliğin ilk haftaları bebek için en önemli zaman olup zararlı alışkanlıklardan ( sigara, alkol…vb ) ve yiyeceklerden ( katkı ve koruyucu içeren, trans yağlar içeren, kötü tarim ile uretilmis …vb ) uzak durmanız sağlıklı bir gebelik ve bebek için oldukça önemlidir.


Bir bebek istediğimizde kendimizi buna hazırlamamız gerekir. 3 ay önce doktorunuza muayene olmanız tavsiye edilir. Bu muayenede annenin sağlık durumu ve gebelikle ilgili planlar yapılır. Gebelik sürecinizi etkileyecek sağlık problemleriniz olabilir ve bunların tespit edilmesi tedaviyi kolaylaştırır. Sizi de rahatlatır. Diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon, anemi (kansızlık), tiroit hastalıklar gibi sık görülen hastalıkların gebeliğe ve gebeliğin bu hastalıklara etkileri vardır. Kan testleri ve smear gibi testlerin ve memelerin muayenesinin ve gerekirse aşıların ( kızamıkçık, grip , hepatit ,..vb ) gebelik öncesi yaptırılması faydalı olabilir. İlk bir ay bebek gelişimi için en önemli zamandır. Fakat birçok kadın bu dönemde gebe kaldığının farkına bile varmamaktadır.
Anne adayının sağlığını kontrol etmek gebe kalmadan önce yapılması gereken en önemli şey olup gebelik öncesi muayenenizi (prekonsepsiyonel ) mutlaka yaptırmalısınız.


Bu muayene şunları kapsamalıdır:


Ailenin tıbbi öyküsü : Hipertansiyon, diyabet, mental gerilik gibi durumların tespiti
Gerekirse genetik test: Kalıtsal genetik hastalıkların araştırılması
Anne adayının tıbbi öyküsü : Epilepsi, diyabet, hipertansiyon, anemi, alerji gibi gebelikte özel bakım gerektiren durumların tespiti
Önceki gebeliklerin öyküsü : Önceki gebeliklerdeki sorunlar ve nasıl sonlandığı. Doğumlar, düşükler… vb gibi
Aşı durumu: Kızamıkçık , hepatit , tetanos gibi hastalıklara karşı aşılı olup olmadığı
Enfeksiyon durumu: Bebeğe ve gebeliğe zarar verebilecek cinsel yolla bulaşan yada başka bir enfeksiyon varlığı

Gebelik öncesi dönemde aşağıdaki 3 vitaminin tüketimi fetal gelişim ve sağlıklı gebelik için önemlidir. Bizler gebelikte ve emzirirken kullanacaklarımızı biliriz ama gebelik öncesi almamız gerekenleri genellikle bilmeyiz.


Folik Asit: Gebelik boyunca iki kat ihtiyaç duyulan bir vitamindir. Daha önce nöral tüp defekti olan gebelik geçirmiş yuksek riskli kadinlar folik asid mutlaka kullanmalıdır. Kullanılması % 70 koruyucu etki göstererek nöral tüp defekt (omurlarda açıklık) oluşumunu azaltmıştır. Gene bebek gelişimini olumlu etkilediği saptanmıştır. Dünya da önerilen doz 400 mikro gramdır. Sadece özel durumlarda daha yüksek kullanılır.

Çinko: Fetal gelişim ve savunma mekanizmaları için gereklidir. Gene günümüzde Covid 19 pandemisinde cinkonun onemi daha iyi fark edilmistir . Kanda çinko seviyesi %30 altına düştüğünde düşük, erken doğum ve doğum problemlerinde artma olmaktadır. Ayrıca çinko seviyesi düşüklüğünde; beyin anomalileri, nöral tüp defekt oranında artışla birlikte düşük doğum ağırlığı ve gebelik zehirlenmesi (preeklampsi ve eklampsi) oranında artış olmaktadır.


Esansiyel Yağ Asitleri: Yeni oluşan fetus hücrelerinin gelişiminde, yeni doku oluşumunda ve organ sistemleri oluşumunda önemli rolleri vardır. Gebelikte esansiyel yağ asitleri seviyelerinde azalma olduğunda sinir sistemi ve vücut gelişiminde yavaşlama olmaktadır. Omega-3 desteği alan kadınlarda erken doğumda azalma ve bebek doğum ağırlıklarında artma gözlenmiştir.
Yanı 3 ay önceden hayatımızda sağlıklı değişiklikler yapmak çok faydalı olacak, aynı zamanda kadın ve erkeğin sağlıklı beslenmesi gebe kalma olasılığını arttırmaktadır.


Sağlıklı Beslenme İçin hangi vitamini ne kadar tüketelim:


Folik asid: Her gün 400 mikrogram almak gerekir. Eğer ailede nöral tüp defekti hikayesi varsa folik asid dozu arttırılmalıdır. Folik asid doğada koyu yeşil yapraklı sebze ve meyvelerde, turunçgiller, ceviz, fındık, baklagiller, tahıllar da bulunur. Yüksek riskli kadınlarda bu yiyeceklerle birlikte günlük 800 mikrogram folik asid desteği yapılmalıdır. Folik asid suda eriyebilen bir vitamin olduğu için fazlası vücuttan atılacaktır.
Kalsiyum: Gebe kalmayı planlayan kadın günlük 1000 mg almalıdır . Süt, peynir, yoğurt, sardalye, somon ve pirinç …vb kolaylıkla alınabilir.
Vitaminler: Doğru beslenmenin yanında multivitamin desteği verilebilir.
Kafein: Kahveden uzak durmak önerilir. Günlük 200-300 mg kafein fertiliteyi azaltabilir. Ayrıca demir ve kalsiyum emilimini azaltır.
Uzak Durmamız gereken diğer yiyecekler:   Yapay tatlandırıcılar, alkol, sigara, keyif verici içecekler, teratojenik ilaçlar. Sigara %20-30 oranında düşük doğum ağırlıklı bebek doğumlarına sebep olmaktadır. Kesinlikle icilmemelidir. Alkol tüketiminde bebeğe zarar vermeyecek bir miktar yoktur. Özellikle ilk 3 ayda tüketilmemelidir. Tabi sonrasında da. Maruiana gibi keyif verici ilaçlar gebelik kayıpları, düşük doğum ağırlığı, erken doğum, gelişme geriliği, davranışsal problemler ve öğrenme zorluğu gibi sorunlara sebep olmaktadır. Teratojenik ilaçlar ve maddeler gebeliğin 3-8 haftalarında fetusta yüksek oranda problem oluşturma ihtimalleri vardır. Toksoplazma enfeksiyonundan uzak durmak için aşısız kedi köpekle temas olmamalı. Çig et tuketilmemelidir.
Zararlı maddelerden uzak durulmalı; toksit ve kimyasal maddeler, kurşun gibi bazi elementler ve radyasyon fetus için tehlikelidir. Çevremizde o kadar çok zararlı ajan var ki. Örneğin ruj. Çoğunda yüksek oranda kurşun var. Saç boyaları benzen türevi içeriyor. Bizi üzen yoran ortam, düşünce ve durumlardan da uzak durmalıyız. Çünkü stres gebe kalmayı geciktirilebilir.
Egzersiz ve duzenli uyku: Yürüyüş , yüzme, bisiklete binme, fitness ve plates tercih edebileceğiniz sporlardır. Kendimize uygun olanı seçebiliriz. Günde 7_8 saat yada sizin için yeterli olacak kadar uyumaya gayret gösterin.